Zestaw chorób, z którymi trafiają na pediatry dzieci uległ dużym zmianom w ciągu ostatnich dwóch dekad. Oczywiście „królują” wszelkiego rodzaju infekcje, ale niepokojące jest to, że w statystykach coraz częściej znaczące miejsce zajmują choroby przewlekłe. Co gorsza, znacząco spada liczba szczepień ochronnych. Grozi to powrotem wielu niebezpiecznych chorób, które przyczyniały się do wysokiej umieralności dzieci oraz przypadków trwałego ubytku na zdrowiu jeszcze w połowie XX wieku.
Dzieci chorują nadal najczęściej na ostre infekcje. Ich układ odpornościowy wciąż się rozwija, nadal też dopiero uczą się zasad higieny i zachowań ograniczających ryzyko zarażenia. To nie zmienia się od lat. Niestety coraz częściej dzieci leczone są na alergie, astmę, otyłość, a także zaburzenia psychiczne, problemy rozwojowe. Część wzrostu statystyk można tłumaczyć na pewno wzrostem świadomości tych problemów w społeczeństwie oraz podniesieniem poziomu diagnostyki i opieki zdrowotnej. Sprzyja to zarówno podniesieniu wskaźnika wykrywalności chorób, jak i częstotliwości wizyt u lekarza. Jednak wzrost zachorowań na część chorób przewlekłych to także efekt zmian w stylu życia, co dotyczy dzieci w stopniu nie mniejszym niż dorosłych.
Z jakimi chorobami do pediatry? Co zgłaszają rodzice?
Większość źródeł informacji związanych z pediatrią nadal podkreśla, że:
- ból i gorączka to najczęstsze powody zgłaszania się rodziców z dziećmi do pediatry.
- u niemowląt najczęstsze są nadal kolki, ulewania, wzdęcia, zaparcia. Wg badań ulewania dotykają 50% niemowląt, zaparcia 30%, a kolki 26%. Problemy te stanowią zatem bardzo częsty powód wizyt u lekarza(1)
Znacząca zmiana w statystykach dotyczy chorób przewlekłych, które są przyczyną wizyty u pediatry.
- Szacuje się, że w Polsce 1 na 10 dzieci w wieku przedszkolnym cierpi na przynajmniej jedną chorobę przewlekłą(2).
- W badaniach prowadzonych od 2017 roku na wysokim poziomie utrzymuje się wśród dzieci liczba przypadków różnych schorzeń przewlekłych. Jest to m.in. otyłość (134 nowe rozpoznania na każde 10 000 dzieci w 2022 r.), cukrzyca (21 nowych rozpoznań na 10 000 dzieci w 2022 r.), a nawet nadciśnienie (23 nowe rozpoznania na 10 000 dzieci w 2022 r.).
- Raport COSI (WHO/IMiD) dla 8-latków wykazał, że już w 2018 r. ok. 32% dzieci w wieku 7–9 lat miało nadmierną masę ciała, w tym ok. 10% otyłość (3)
- W analizach Sejmu i IMiD podkreśla się, że choroby przewlekłe (astma, alergie, otyłość, cukrzyca, zaburzenia psychiczne itd.) stały się jednym z najważniejszych problemów zdrowia dzieci w Polsce.
Bilansy zdrowia, badania przesiewowe i kontrole w poradniach pediatrycznych dużo częściej niż 20 lat temu wykazują u dzieci choroby, które kojarzymy z wiekiem średnim lub podeszłym. jest to np. nadciśnienie, zaburzenia metaboliczne. Dzisiaj także wizyty „z katarem” bardzo często ujawniacją alergiczny nieżyt nosa lub astmę.
Zaburzenia psychiczne u dzieci – narastający problem
Problemy psychiczne w coraz większym stopniu angażują lekarzy dziecięcych, poczynając od wizyt u pediatrów po wizyty u specjalistów psychologii i psychiatrii dziecięcej. W ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020 przeprowadzone zostało badanie EZOP II (badanie stanu zdrowia psychicznego społeczeństwa i jego uwarunkowań). Badanie objęło osoby nieletnie. U 16% dzieci do 6 roku życia stwierdzono zaburzenia rozwojowe. Różne zaburzenia psychiczne zaobserwowano u 11,0% dzieci w wieku 7–11 lat, a u młodzieży w wieku 12–17 lat u 15,4% badanych.
Niebezpieczne trendy w ochronie zdrowia dzieci
Dzięki szczepieniom, począwszy od połowy XX wieku radykalnie zmalała zapadalność dzieci na wiele klasycznych chorób zakaźnych, takich jak błonica, choroba Heinego-Medina. Trend ten jest jednak zagrożony. Wg raportu „Zdrowie dzieci i młodzieży w Polsce”(4) w roku 2023 na każde 10 000 dzieci do 3 roku życia, aż 115 nie przyjmowało szczepień ochronnych. A jeszcze w roku 2010 problem ten dotyczył… 4 dzieci.
Wg raportu „Dzieci się liczą 2022”(5) danych dane dla roku 2020 pokazały znaczący spadek poziomu zaszczepienia na wiele groźnych chorób wśród dzieci do 3 roku w porównaniu z rokiem 2010. Wygląda to następująco:
- WZW typu B z 99,4% do 95,4%,
- błonica/tężec z 95,6% do 85,4%,
- krztusiec z 95,6% do 85,4%,
- odra, świnka i różyczka z 98,2% do 94,8%%, (w roku 2023 spadł do 91%)
- ostre nagminne porażenie dziecięce (polio, choroba Heinego-Medina) z 95,6% do 85,5%.
Niestety, tendencja spadkowa szczepień utrzymuje się, co stanowi ogromne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Choć dziś rodzice dużo rzadziej niż w latach 50. czy 60. przychodzą z dzieckiem do pediatry z typowymi „chorobami wysypkowymi” wieku dziecięcego, sytuacja ta szybko może się zmienić.
Profil chorób, które są powodem wizyty u pediatry znacząco zmienił się w ostatnich latach. Przyczyniają się do tego zmiany w stylu życia, spędzania wolnego czasu i odżywiania. Z drugiej strony rodzice mają coraz większą świadomość występowania chorób u dzieci oraz dostęp do opieki medycznej. Zapraszamy na wizyty u pediatry w Medicers Targówek, ul. Tużycka 31.